Yöntem ve Kabuller
Notu nasıl verdiğimizi sade Türkçeyle anlatıyoruz: not skalası, puan yapısı, oran grupları, nitel değerlendirme, kredi komitesi ve not tavanları. Derecelendirme modeli 2. sürüm, 19 Ekim 2026.
RatingMetre, SPK ve BDDK’ya derecelendirme kuruluşu olarak yetkilendirilme başvurusu yapmıştır; henüz yetkili değildir. Verdiğimiz notlar Seri VIII No: 51 Tebliği ve BDDK Yönetmeliği kapsamında derecelendirme notu değildir ve düzenleyici amaçla kullanılamaz.
Not skalası ve tanımları
Not, 1000 puan üzerinden hesaplanan toplam puanın düştüğü basamaktır. Skala 22 basamaklıdır; her basamağın bir kategorisi ve kısa vadeli karşılığı vardır. D, temerrüt anlamına gelir. Her notun anlamı Not tanımları ve sözlük sayfasındadır.
| Not | Puan aralığı | Kategori | Kısa vadeli |
|---|---|---|---|
| AAA | 920–1000 | Yatırım yapılabilir | A-1+ |
| AA+ | 890–919 | Yatırım yapılabilir | A-1+ |
| AA | 860–889 | Yatırım yapılabilir | A-1+ |
| AA− | 830–859 | Yatırım yapılabilir | A-1+ |
| A+ | 800–829 | Yatırım yapılabilir | A-1 |
| A | 770–799 | Yatırım yapılabilir | A-1 |
| A− | 740–769 | Yatırım yapılabilir | A-2 |
| BBB+ | 710–739 | Yatırım yapılabilir | A-2 |
| BBB | 680–709 | Yatırım yapılabilir | A-3 |
| BBB− | 650–679 | Yatırım yapılabilir | A-3 |
| BB+ | 620–649 | Spekülatif | B |
| BB | 590–619 | Spekülatif | B |
| BB− | 560–589 | Spekülatif | B |
| B+ | 530–559 | Spekülatif | B |
| B | 500–529 | Spekülatif | B |
| B− | 470–499 | Spekülatif | B |
| CCC+ | 430–469 | Yüksek risk | C |
| CCC | 390–429 | Yüksek risk | C |
| CCC− | 350–389 | Yüksek risk | C |
| CC | 300–349 | Yüksek risk | C |
| C | 250–299 | Yüksek risk | C |
| D | 0–249 | Temerrüt | D |
Puan yapısı
Toplam puan üç bileşenden oluşur: finansal 600, nitel 300, komite 100 puan. Hesaplanamayan bir oran ya da firmaya uygulanamayan bir soru puandan ve azamiden düşer; kalan kalemler kendi azamisine göre ölçeklenir.
- Finansal · 600
- Altman Z’’ dahil 27 oran; mali tablolardan
- Nitel · 300
- 29 soru; sektör, yönetim, faaliyet ve banka ilişkileri
- Komite · 100
- Dört ölçüt; kredi komitesinin değerlendirmesi
Oran grupları
Finansal puan Altman Z’’ dahil 27 orandan gelir; oranlar 7 gruptadır. Her oran dört eşikle seviyelendirilir ve ağırlığının %100, %75, %50, %25 ya da %0’ını alır. Grupların finansal puandaki payı aşağıdadır; tek tek oranların eşik ve ağırlıkları yayımlanmaz, derecelendirilen firmanın raporunda her oranın değeri ve aldığı seviye yer alır.
| Grup | Pay | Oranlar |
|---|---|---|
| Likidite | %18,8 | Cari Oran · Asit-Test Oranı · Nakit Oranı · Net İşletme Sermayesi / Aktif · Stok / Dönen Varlık |
| Finansal Yapı | %23,4 | Yabancı Kaynak / Aktif · KVYK / Yabancı Kaynak · Finansal Borç / Özkaynak · Net Finansal Borç / FAVÖK · Duran Varlık / Devamlı Sermaye · MDV / Özkaynak |
| Faaliyet Etkinliği | %14,1 | Alacak Tahsil Süresi · Stok Devir Süresi · Nakit Dönüşüm Süresi · Aktif Devir Hızı |
| Kârlılık | %18,8 | Brüt Kâr Marjı · FAVÖK Marjı · Net Kâr Marjı · Aktif Kârlılığı (ROA) · Özkaynak Kârlılığı (ROE) |
| Borç Ödeme Gücü | %12,5 | Faiz Karşılama (FAVÖK / Finansman Gideri) · Finansman Gideri / Net Satış · Borç Servis Karşılama · Banka Kredileri / Net Satış |
| Büyüme | %6,3 | Reel Satış Büyümesi · Reel Özkaynak Büyümesi |
| Altman Z’’ | %6,3 | Altman Z’’ (gelişmekte olan piyasalar) |
Büyüme oranları enflasyondan arındırılarak (reel) hesaplanır. Stoğu olmayan firmada stok oranları puana girmez. Süre oranlarında yıl 365 gün sayılır. Paylar yuvarlanmıştır.
Nitel değerlendirme
Nitel puan, analistin belgelere ve görüşmeye dayanarak cevapladığı 29 sorudan gelir. Her sorunun beş seçeneği vardır; seçenekler sorunun ağırlığının %100, %75, %50, %25 ya da %0’ını alır. Firmaya uygulanamayan soru “Uygulanamaz” işaretlenir ve hesap dışı kalır.
| Bölüm | Soru | Puan |
|---|---|---|
| Sektör ve Pazar | 6 | 60 |
| Ortaklık Yapısı ve Yönetim | 6 | 60 |
| Kurumsal Yönetim, Muhasebe ve Şeffaflık | 6 | 60 |
| Operasyonel Yapı | 6 | 60 |
| Finansal Esneklik ve Banka İlişkileri | 5 | 60 |
Kredi komitesi ve not tavanları
Kredi komitesi analistin dosyasını inceler ve dört ölçütü değerlendirir; her ölçüt komite puanının %25’ini taşır. Seviyeler: çok olumlu (%100), olumlu (%75), nötr (%50), olumsuz (%25), çok olumsuz (%0).
- Ortak / grup desteği. Sermaye taahhüdü dahil.
- Gelecek dönem beklentisi. Sipariş, yatırım, projeksiyon.
- Kredi yapısı, teminat ve banka ilişkileri. Teminat yeterliliği, banka limitleri ve ilişkiler.
- Analistin genel kanaati. Tablo dışı bilgiler dahil.
Bazı durumlar puandan bağımsız olarak notun üst sınırını belirler. Tavan puanı değiştirmez, notu sınırlar; komite ayrıca bir tavan koyabilir. Tavan uygulanan durumlar:
- Özkaynak negatif
- Yıllık net zarar ve FAVÖK negatif
- KKB’de takip / yapılandırma kaydı
- Açık karşılıksız çek / protesto / icra kaydı
- Mali tablolar güvenilir değil
- Vergi / SGK haciz ya da icra takibi
Kısa vadeli not
Her uzun vadeli notun bir kısa vadeli karşılığı vardır. Kısa vadeli not, bir yıla kadar olan yükümlülükler için okunur.
| Kısa vadeli | Uzun vadeli notlar |
|---|---|
| A-1+ | AAA, AA+, AA, AA− |
| A-1 | A+, A |
| A-2 | A−, BBB+ |
| A-3 | BBB, BBB− |
| B | BB+, BB, BB−, B+, B, B− |
| C | CCC+, CCC, CCC−, CC, C |
| D | D |
Temerrüt olasılığı
Her nota bir yıllık temerrüt olasılığı eşlenir: firmanın önümüzdeki on iki ay içinde finansal yükümlülüklerini yerine getirememe olasılığının göstergesidir.
Değerler modelin gösterge değerleridir ve platform verisiyle henüz kalibre edilmemiştir. Temerrüt olasılığı puanı ve notu değiştirmez; nota göre gösterilir.
Bu nedenle nota göre değerleri bu sayfada yayımlamıyoruz. Derecelendirilen firmanın raporunda, notuyla birlikte ve bu açıklamayla yer alır.
Model değişiklik günlüğü
Yöntemdeki her değişiklik karar ve yürürlük tarihiyle burada yazılır. Önemli değişiklikler uygulanmadan önce bu sayfada duyurulur.
Karar: · Derecelendirme modeli 2. sürüm
| Değişiklik | Yürürlük |
|---|---|
| Altı durumda not tavanı uygulanır; kredi komitesi ayrıca bir tavan koyabilir. Tavan puanı değiştirmez, notu sınırlar. | |
| Nitel değerlendirme 5 bölüm ve 29 soruya indi; firmaya uygulanamayan soru hesap dışı kalır. | |
| Süre oranlarında yıl 365 gün sayılır. | |
| Stoğu olmayan firmada stok oranları puana girmez. | |
| Finansal puan, Altman Z’’ dahil 27 oranla hesaplanır; her oran dört eşikle seviyelendirilir. | |
| Kredi komitesi dört ölçütle puanlar; puan yapısı finansal 600, nitel 300, komite 100. | |
| Enflasyon finansal puandan çıktı; büyüme oranları reel hesaplanır. | |
| Not skalası 22 basamakla yeniden kuruldu; her notun kısa vadeli karşılığı ve kategorisi eklendi. |
Ayrıntılı metinler
Derecelendirmenin tanımı ve süreci, şirket ve proje finansmanı derecelendirmesi yöntemleri, kurumsal yönetim uyum ön değerlendirmesi:
- Not tanımları, oranların tanımı ve sözlük
- Bilgi bankası: DuPont, nakit dönüşüm süresi, borç servis, konsolidasyon, Altman Z’’
- Süreç ve istenen belgeler
- Derecelendirme Genel Bilgiler
- Derecelendirme Süreci ve Aşamaları
- Derecelendirme Metodolojisi
- Kurumsal Yönetim İlkelerine Uyum Ön Değerlendirmesi
- Şirket Kredi Derecelendirmesi Metodolojisi
- Proje Finansman Derecelendirme Metodolojisi
Yöntemle ilgili sorularınız için
Görüşme talep edin